Доколку владините финансии се мереа според правилата што важат за домаќинствата, многу од најбогатите земји во светот одамна ќе мораа сериозно да го стегнат ременот.

Со години тие трошат повеќе отколку што собираат од даноци и други приходи, ја покриваат разликата со ново задолжување и ги отплаќаат старите долгови со нови кредити. Парадоксот на модерната економија е што земјите што денес го создаваат најголемиот дел од светското богатство претставуваат и најголеми должници во светот.

Највпечатлив пример во Европа е Франција. Во последниве години, на втората економија на Еврозоната ѝ е сè потешко да се помири со дарежлива социјална држава со бавен економски раст. На крајот од првиот квартал од оваа година, јавниот долг достигна 3.536 милијарди евра, или 117,5 проценти од бруто домашниот производ. Само во првите три месеци, тој се зголеми за повеќе од 75 милијарди евра, додека буџетскиот дефицит е сè уште значително над границата од три проценти од БДП пропишана со европските фискални правила.

Ова значи дека државата мора да позајмува десетици милијарди евра секоја година само за да ги финансира тековните расходи. Проблемот не е во тоа што Франција малку ги оданочува граѓаните. Напротив, даноците и задолжителните придонеси се меѓу највисоките во развиениот свет. Но, расходите растат уште побрзо. Пензиите, здравствената заштита, социјалните бенефиции, субвенциите, јавните услуги и постојано растечките расходи за одбрана заедно создаваат сметка што буџетот повеќе не може да ја покрие со сопствените приходи. Според проценките на Европската комисија, францускиот буџетски дефицит ќе остане околу пет проценти од БДП оваа година, додека јавниот долг во наредниот период би можел дополнително да се приближи до границата од 120 проценти од националниот производ.

Најголемата економија во светот не е во многу подобра ситуација. Оваа година, САД треба да го забележат најголемиот буџетски дефицит меѓу развиените земји, околу 7,8 проценти од БДП или приближно 2,5 милијарди долари, според проценката на рејтинг агенцијата „Фич“. Иако американската економија продолжува да расте, федералната влада троши значително повеќе отколку што заработува, па затоа ја надоместува разликата со постојано издавање нови државни обврзници.

Сè уште е полесно за Вашингтон отколку за другите земји. Доларот е сè уште главна резервна валута во светот, а американските државни обврзници се сметаат за еден од најбезбедните финансиски инструменти. Затоа инвеститорите ширум светот продолжуваат да му позајмуваат пари на Вашингтон дури и додека нивниот долг продолжува да расте. „Фич“ проценува дека односот на јавниот долг на САД кон БДП би можел да се зголеми од околу 120 проценти оваа година на дури 131,5 проценти до 2030 година, што јасно покажува дека дури и најголемата економија во светот не се движи кон поурамнотежени јавни финансии, пренесува Новости.

Франција и Америка не се изолирани случаи. Велика Британија, Германија, Јапонија и повеќето други развиени економии исто така со години бележат буџетски дефицити. Според проценките за оваа година, по САД следува Франција со дефицит од околу пет проценти од БДП, потоа Велика Британија со 4,8 проценти, Германија со 3,7 проценти и Јапонија со 3,1 процент. Иако Германија често се нарекува симбол на фискална дисциплина, Берлин исто така значително ги зголемува јавните расходи во последните години, првенствено поради одбраната, енергетската транзиција и инвестициите во инфраструктура.

foto Gemini