Доколку производството на микрочипови во Тајван би било прекинато само за неколку недели, последиците нема да се почувствуваат само во Силиконската долина или кинеските фабрики. Ќе ги почувствуваат автомобилската индустрија во Германија, производителите на медицинска опрема во Европа, технолошките компании во Соединетите Американски Држави, но и милиони домаќинства низ целиот свет.

Причината е едноставна - модерната економија стана зависна од еден остров.

На прв поглед, Тајван е земја со малку повеќе од 23 милиони жители и површина приближно еднаква на Војводина. Сепак, токму на него се произведуваат повеќето од најсовремените микрочипови, без кои вештачката интелигенција, телекомуникациите, автомобилите, авионите, индустриското производство, финансиските системи и електронските уреди што ги користиме секојдневно не можат да функционираат.

Поради оваа причина, прашањето за чиповите одамна престана да се гледа како исклучиво технолошка тема. Стана едно од клучните геополитички и економски прашања на нашето време.

Како еден остров стана центар на светот?

Важноста на микрочиповите за глобалната економија можеби најдобро е објаснета со книгата „Војна на чипови: Борбата за најкритичната технологија во светот“ од американскиот историчар Крис Милер, која беше прогласена за деловна книга на годината на „Фајненшл тајмс“ во 2022 година.

Низ историјата на развојот на полупроводниците, Милер покажува како технологијата, која со децении беше речиси невидлива за пошироката јавност, стана еден од главните извори на политичка и економска моќ.

Неговата основна теза е дека земјите што го контролираат развојот и производството на најнапредните чипови имаат огромна предност во економијата, вештачката интелигенција, одбранбената индустрија и глобалната политика.

Во центарот на оваа приказна е тајванската компанија TSMC, најголемиот светски производител на најсовремени микрочипови. Поради неа Тајван го доби прекарот „Силиконски штит“.

Идејата е едноставна: важноста на тајванските фабрики е толку голема што нивната заштита повеќе не е само прашање на локална безбедност, туку на стабилноста на целата светска економија. Поради ова, безбедноста на Тајван денес не е само прашање на односите меѓу Пекинг и Тајпеј, туку и интерес на најголемите економии во светот, кои зависат од континуираното работење на неговите фабрики.

Зошто Кина и Америка се натпреваруваат за Тајван?

Поради стратешката важност на производството на микрочипови, Тајван се најде во центарот на сè поизразената конкуренција меѓу Соединетите Американски Држави и Кина во последниве години.

Пекинг го смета Тајван за дел од својата територија и никогаш не се откажал од можноста за негово обединување со татковината. Во исто време, Вашингтон се обидува да го зачува постојниот технолошки поредок и синџирите на снабдување, кои во најголем дел зависат од тајванските фабрики.

Во исто време, САД го ограничуваат извозот на најнапредните чипови и технологија во Кина, додека Пекинг инвестира стотици милијарди долари за развој на сопствената полупроводничка индустрија и намалување на зависноста од странските производители.

Во таков однос на моќ, чиповите повеќе не се само електронски компоненти, туку еден од клучните ресурси од кои зависат економската моќ, технолошката предност и националната безбедност на земјите, пренесува Bif.rs.

foto Wikipedia/ 毛貓大少爺